Eenkennigheid

Scheidingsangst
Alle kinderen maken een periode door waarin ze begrijpen dat hun ouders onvervangbaar voor ze zijn, maar nog niet doorhebben dat iets wat ze niet zien, wel blijft bestaan. Wanneer de verzorger weggaat, ook al is hij/zij nog in de kamer ernaast, is de baby bang om zijn mama/papa te verliezen. Deze angst is heel natuurlijk en maakt deel uit van de ontwikkeling. De heftigheid, de duur en de ontwikkeling van scheidingsangst kunnen van kind tot kind variëren. Het is bovendien een teken dat het kind veilig gehecht is.

Dus scheidingsangst ook wel “eenkennigheidfase” genoemd is een heftige angst om gescheiden te worden van mensen aan wie een kind is gehecht. Rond de leeftijd van 8 maanden begint een kind voor het eerst verdrietig te reageren als vertrouwde mensen uit zijn omgeving even weggaan. Deze angst is het hevigst tussen 8 en 18 maanden. Het kind zal bang zijn als het alleen is. Het zal huilen als het zelfstandig moet inslapen of als het ’s nachts even wakker wordt.

Tegen de tijd dat een kind twee jaar oud is, kan het een beeld van zijn ouders vasthouden, ook als ze er niet zijn. Daardoor kan het zich herinneren dat de ouders steeds weer terugkomen en de scheidingsangst kan langzamerhand gaan verdwijnen. Maar het kan ook duren tot de leeftijd van 3 jaar. Kinderen gaan dan huilen wanneer vertrouwde mensen uit zijn omgeving even weg gaan. Dit komt vooral voor wanneer je, je kind wegbrengt naar het kinderdagverblijf en/of peuterspeelzaal.

Rond de leeftijd van 4 jaar zal een kind steeds beter tegen een korte scheiding van zijn ouders kunnen. De omgeving wordt vertrouwder, de peuter kan zich nu ook beter uiten door te praten en hij is zelfredzamer geworden. Alleen onder spannende omstandigheden, zoals een ziekenhuisopname of als het kind voor het eerst naar school gaat, kan de angst weer voorkomen. Deze gaat echter vanzelf weer over als de situatie is veranderd of het kind vertrouwd raakt met de nieuwe omgeving.

Afscheid nemen is een proces dat stapje voor stapje geoefend wordt: het ritueel van naar bed gaan, alleen spelen. Bij de overstap naar het dagverblijf, naar de oppasmoeder of zelfs naar de kleuterklas is het belangrijk om je baby, peuter of kleuter goed voor te bereiden.

Je kunt het niet voorkomen maar hieronder wel enkele tips om de scheidingsangst van je kind te verzachten:

1. Het heeft geen enkele zin dat je, je kwaad maakt of gespannen raakt op een baby die zelf niet begrijpt waarom hij die angstaanvallen krijgt.
2. Wanneer je thuis uit het zicht van je kind bent, laat dan je stem nog wel horen. Liedjes zingen of een beetje rommelen.  Vertrouwde geluiden kunnen je kind geruststellen om over zijn angst heen te komen.
3. Benoem wat je gaat doen en houdt je ook aan deze afspraken. Zeg bijvoorbeeld dat je even naar keuken gaat. Je kind zal dan gaan huilen, maar laat dat ook even zo. Je komt dan weer terug en je kind leert zo te vertrouwen dat jij je aan de afspraken houdt. Je kind oefent op deze manier in het alleen zijn.
4. Maak een vertrouwd ritueeltje bij het wegbrengen naar de oppas, kinderdagverblijf of peuterspeelzaal. Bijvoorbeeld jasje uit, even met je kind en met zijn favoriete speeltje spelen, zeg tegen je kind dat je nu gaat en dat je weer terugkomt(geef de tijd aan, na de middag slaapje, na de lunch), neem afscheid en loop weg. In het begin zal uw kind nog huilen, maar laat het aan de oppas/leidster over om je kind te troosten.
5. Houdt het afscheid nemen kort, bij het brengen van je kind naar de kinderdagverblijf. Blijf niet te lang bij je kind en als je vertrekt kom dan niet meteen weer terug om je kind te troosten als hij/zij huilt. Dit maakt het voor je kind alleen maar moeilijker.
6. Laat je niet afschrikken door het verdriet en de angst van je kind bij het afscheid. Dit is zeker niet gemakkelijk, vooral bij aanklampende peuters! Toon niet dat je twijfelt bij het afscheid of dat er nog een mogelijkheid is dat je, je gaat bedenken.
7. Probeer vooral de nadruk te leggen op alles wat positief of leuk was tijdens het vorige verblijf: vraag bijvoorbeeld of je kind leuk gespeeld heeft met andere kindjes. Zo leren kinderen dat dingen doen zonder de ouders mag, en zelfs leuk kan zijn.
8. Loop nooit zomaar weg van je peuter of kleuter, maar neem bewust afscheid. Benoem dit ook naar je kind toe. Als je als ouder werkt aan afscheid nemen dan werk je ook aan de opbouw van het vertrouwen bij je kind. Je kind moet uit ervaring leren, dat als mama zegt dat ze terugkomt; ze dit ook doet. Zorg dat afscheid best kordaat en rustig gebeurt.
9. Duw je baby nooit weg wanneer hij tegen je aan komt hangen maar stel hem gerust en geef hem altijd wat tijd om zich aan de situatie aan te passen.
10. Geef goede voorbeeld. Je kind kijkt naar jouw om de situatie te pijlen. Laat merken dat je enthousiast bent over de oppas, kinderdagverblijf, peuterspeelzaal. Ga niet huilen als je kind huilt, of doe dat pas als je weer buiten staat.

Wilt u meer weten?
Het is onmogelijk om in deze korte bijdrage volledig inzicht in deze ontwikkelingsfase te geven. Daarom is de informatie in dit artikel beperkt tot een aantal belangrijke punten.
Wilt u meer informatie over scheidingsangst neem dan contact op met het Centrum Jeugd & Gezin