Hoogbegaafdheid

Vaak hebben mensen een stereotype beeld van een hoogbegaafd kind: hij/zij kijkt door een bril, houdt niet van sport, heeft weinig tot geen sociale contacten en zit altijd met de neus in de boeken. Dit beeld heeft weinig of niets te maken met de alledaagse werkelijkheid van (hoog)begaafde kinderen, Maar waaraan herken je zo’n kind dan wel?

Kenmerken van hoogbegaafdheid
Er zijn veel overzichten gepubliceerd met kenmerken van hoogbegaafden. Omdat er wetenschappelijk toch nog maar heel weinig van bekend is, dient er voorzichtig met de overzichten omgegaan te worden. Hoogbegaafd wordt vaak verward met hoogintelligent. Ook daarover bestaat geen eenduidigheid. Sommigen deskundigen spreken van hoogintelligentie als er sprake is van een IQ van 130 en meer. Anderen houden een IQ van 125 en meer aan. Hoogintelligent is dus niet hetzelfde als hoogbegaafd. Deskundigen spreken pas van hoogbegaafd als er sprake is van drie eigenschappen:

1. een hoge intelligentie
2. Een grote mate van creatief denkvermogen (dat kan op allerlei gebieden tot uitdrukking komen). Hoogbegaafden ze zijn geestelijk vroeg rijp, snel van begrip, verwerken snel de leerstof, zijn snel in het analyseren van problemen en beschikken over een zeer goed geheugen. Hoogbegaafde kinderen kunnen grote denksprongen maken, onderkennen snel hoofd –en bijzaken, zijn origineel in het maken van plannen, vindingrijk in het achterhalen van oplossingsmethoden en vaardig in het toepassen van gevonden oplossingsmethoden in diverse situaties.
3. Een sterk ontwikkelde prestatiebehoefte (inzet, wil om uit te blinken en taakgerichtheid). Ze zijn in hun element als er thematisch gewerkt kan worden, ze zijn nieuwsgierig, sterk betrokken op hun werk, intrinsiek gemotiveerd en leren niet zozeer voor “beloningen”.
   Wanneer niet alle drie deze kenmerken aanwezig zijn, is het niet juist om van hoogbegaafdheid te spreken. Wanneer bij een kind alleen een hoog IQ is vastgesteld mogen we dus niet spreken van een hoogbegaafd kind.

Steun, begrip en begeleiding op maat
Problemen die vaak geconstateerd worden bij hoogbegaafde kinderen zijn: zwakke motoriek, niet graag naar school gaan, zich vervelen, onderpresteren, ‘onderduiken’, moeite met het aangaan van sociale contacten en moeite met het uiten van emoties. Het is een misvatting om te denken dat hoogbegaafde kinderen, vanwege hun hoge intelligentie, zichzelf wel redden, er vanzelf wel komen. Niets is minder waar. Ook hoogbegaafde kinderen hebben ondersteuning nodig Zij moeten zich net als andere kinderen inzetten voor hun werk en ook zij hebben behoefte aan steun, begrip en begeleiding zowel thuis als op school.
Vooral op sociaal-emotioneel gebied. Het gaat dan om vragen als: hoe vorm ik een reëel en positief beeld van mezelf? Hoe kan ik op een positieve manier met anderen omgaan en met mijn eigen gevoelens? Onderzoek heeft aangetoond dat een groot deel van de lage zelfwaardering bij sommige hoogbegaafde kinderen voortkomt uit gevoelens van ‘anders zijn’, anders dan hun leeftijdsgenoten. Een ervaring die hoogbegaafde kinderen al op jonge leeftijd hebben. Je constant anders voelen dan andere kinderen kan tot gevolg hebben dat je aan het twijfelen wordt gebracht over jezelf. En juist een positief zelfbeeld is een voorwaarde om tot een gezonde ontwikkeling te kunnen komen op sociaal-emotioneel terrein.

Wilt u meer weten?
Het is onmogelijk om in deze korte bijdrage volledig inzicht in deze problematiek te geven. Daarom is de informatie in dit artikel beperkt tot een aantal belangrijke punten.
Wilt u meer informatie over hoogbegaafdheid, belangrijke adressen van landelijke organisaties en informatieve websites neem dan contact op met het Centrum Jeugd & Gezin