Sociale vaardigheden

Wat zijn nou eigenlijk sociale vaardigheden? Sociaal betekent omgaan met jezelf en andere mensen. Vaardigheden zijn dingen die je moet kennen of kunnen. Dus als je over voldoende sociale vaardigheden beschikt, ben je in staat om op een goede manier met jezelf en andere mensen om te gaan. Een aantal voorbeelden van sociale vaardigheden zijn: contacten leggen, een gesprek beginnen, omgaan met kritiek, opkomen voor jezelf, omgaan met gevoelens, omgaan met pesten, enz.
Sommige kinderen ondervinden moeilijkheden in het contact leggen en samenspelen met leeftijdsgenootjes. Er is een onderscheid in geremde kinderen en ongeremde kinderen. Geremde kinderen zijn kinderen die aan de kant staan, weinig initiatief nemen, gepest worden of niet weerbaar zijn. Ongeremde kinderen zijn kinderen die veel ruzie maken, zich overschreeuwen of andere kinderen pesten.
Sommige kinderen missen bepaalde sociale vaardigheden of durven ze niet te gebruiken. Ze vallen op door hun teruggetrokken, faalangstige gedrag of juist door hun ongeremd, agressief gedrag. Zij raken door dit onvaardige gedrag in contacten met leeftijdgenoten (en ook volwassenen) steeds opnieuw in moeilijkheden. Dit kan ertoe leiden dat kinderen een negatief beeld van zichzelf ontwikkelen en weinig zelfvertrouwen overhouden.
Samenspelen met andere kinderen klinkt heel eenvoudig, maar er komt heel wat bij kijken. Om met andere kinderen samen te spelen moet je als kind bijvoorbeeld durven te vragen of je mee mag doen. Je moet op je beurt kunnen wachten, spelregels volgen, tegen je verlies kunnen en durven zeggen wat je niet wilt.
Wat kan je als ouder doen om de sociale vaardigheden van je kind te vergroten?

• Stap 1: Leer je kind om sociaal vaardig gedrag te herkennen.
  Dat kan je doen door middel van een gesprekje met je kind waarin je de stappen van een bepaalde vaardigheid langsloopt. Bijvoorbeeld de vaardigheid ‘een gesprekje beginnen’. Wat is er belangrijk voor een goed gesprek:
  - Kies een goed moment uit om een gesprekje te beginnen.
  - De ander moet jou goed kunnen zien.
  - Kijk de ander goed aan.
  - Je kan beginnen met iets wat je samen ziet, hoort of doet.
  - Stel open vragen (vragen die beginnen met hoe, wie, wanneer, waarom, enz.).
  - Luister goed naar de antwoorden.
  - Bedank eventueel achteraf.
  Het is belangrijk dat deze instructie helder, simpel, beknopt en haalbaar is voor je kind.
• Stap 2: Gebruik ‘modellen’ die sociaal vaardig gedrag voordoen.
  Als ouder ben je het voorbeeld voor je kind. Je kan bepaald gedrag voordoen. Let hierbij wel op dat het gedrag door je kind goed na te doen is en dat het niet te ingewikkeld is. Ook andere kinderen (bijvoorbeeld broers, zussen of vriendjes) kunnen als voorbeeld dienen voor je kind.
• Stap 3: Geef de gelegenheid om sociale vaardigheden te oefenen.
  Het is belangrijk dat je kind de gelegenheid krijgt om op een veilige manier in een vertrouwde omgeving het gewenste gedrag te leren door te oefenen.
• Stap 4: Beloon het laten zien van sociaal vaardig gedrag.
  In deze stap beloon je direct je kind als hij het gewenste sociaal vaardige gedrag laat zien. Hierbij is het belangrijk dat je vertelt wat je kind nu precies goed deed.
• Stap 5: Leer je kind om zijn gedrag onder controle te houden.
  Dit houdt in dat je, je kind leert hoe hij zichzelf kan sturen door naar zijn eigen gedrag te kijken. Als eerste houdt je kind zijn gedrag bij, bijvoorbeeld door het op te schrijven. Als tweede leer je, je kind zijn eigen gedrag te beoordelen. Met deze beoordeling van zichzelf leert je kind zijn gedrag te vergelijken met het ‘standaardgedrag’. Je kan als ouders zelf deze standaard aangeven. Tot slot geeft het kind zichzelf feedback. Dit betekent het prijzen en goedkeuring aan jezelf geven bij het laten zien van sociaal vaardig gedrag.

In het Centrum Jeugd & Gezin kan je allerlei folders en literatuur vinden over sociale vaardigheden. Tevens is er bekend waar en door wie er sociale vaardigheidstrainingen gegeven worden. Wil je wat meer over dit of een ander onderwerp weten, kom dan gerust een kijkje nemen in het Centrum Jeugd & Gezin
in Oss.