Ontwikkeling 12-18 jaar
Het Centrum Jeugd & Gezin aan de Kerkstraat 13 in Oss richt zich op alle ouders, opvoeders van kinderen tussen 0 en 23 jaar en jongeren. Regelmatig worden ouders geconfronteerd met vragen over de opvoeding van hun kind.
Eet mijn kind wel genoeg?, waarom huilt mijn baby zoveel?, wat kan ik mijn kind zelfstandig laten doen?, wat is een goede bedtijd voor mijn kind?, hoe kan ik zorgen dat mijn kind niet te vaak achter de computer kruipt?, mijn kind maakt altijd ruzie, mijn kind luistert niet? Mijn kind gebruikt drugs, wat nu? Met al deze en andere vragen over de opvoeding kunnen ouders en opvoeders terecht bij het Centrum Jeugd & Gezin Oss. Ouders en opvoeders kunnen zonder afspraak terecht bij het centrum, de deur staat open, iedereen is van harte welkom!!
Natuurlijk kunnen ook jongeren gebruik maken van het Centrum Jeugd en Gezin met al jullie vragen kun je bij ons terrecht
Het Centrum Jeugd & Gezin heeft een gratis opvoedingsspreekuur, binnen dit spreekuur kunnen ouders en jongeren hun vraag uitgebreid bespreken en is er de mogelijkheid tot een vervolgafspraak.
Maandelijks schrijven spreekuurhouders over een aspect vanuit de opvoeding.
Ontwikkeling van de puberteit en adolescent 12 tot 23 jaar.
(De begrippen puberteit en adolescentie leveren wel een verwarring op. Hier gebruiken we de term puberteit voor de leeftijd van 12 tot 18 en adolescent van 18 tot 23.)
Om zelfstandig te worden is het nodig dat de puber zich van zijn of haar ouders losmaakt en dat beide partijen meer gelijkwaardig met elkaar omgaan. Dit kan alleen als de ouder dit accepteert en zich ook van de jongere losmaakt.
Pubers kunnen heel verfrissend en ontwapenend zijn. Ze laten je nadenken over je opvattingen, over de manier waarop je opvoeder wilt zijn, over je opvoedingsstijl, je uiterlijk, je smaak. Veel ouders denken dat de puberteit altijd een erg onrustige periode is. Maar dat hoeft niet. Niet alle kinderen gaan er stormachtig doorheen. Er zijn ook pubers bij wie de groei naar volwassenheid rustig verloopt.
De een heeft meer temperament dan de ander, of komt meer veranderingen tegelijk tegen dan de ander. En ook niet alle ouders zijn hetzelfde.
Ouders die het graag voor het zeggen hebben, kunnen een ondernemende puber lastig vinden. In de ogen van de ander is een dergelijk kind juist origineel.
Onstuimig of rustig, vroeg of laat maken alle kinderen hun ouders duidelijk dat er van alles anders moet.
Pubers verlaten hun kindertijd en gaan op weg naar volwassenheid. Dat is spannend, maar brengt ook veel onzekerheden mee. En dat geld voor zowel ouders als pubers.
Van pubers valt veel te genieten, net zoals van kinderen in een eerdere ontwikkelingsfase. Maar de puberteit kan ook spanningen en conflicten met zich mee brengen, want pubers kunnen soms onredelijk zijn, humeurig en dwars. Daardoor kan het opvoeden in deze periode ook lastig zijn.
Door meer over de puberteit te weten, kunnen ouders beter hun houding bepalen ten opzichte van hun puber.
Wat is puberteit?
In deze fase ontwikkelt het kind zich van onvolwassen in uiterlijk en gedrag naar volwassene. Voor zowel jongere als ouder vraagt dit om een wezenlijke verandering op verschillende gebieden.
De puberteit begint met het inzetten via de hormonen van grote lichamelijke veranderingen die starten in de prepuberteit.
Pubers gaan ineens heel hard groeien, over hun hele lijf. Meisjes beginnen daar rond hun elfde mee. Jongens rond hun dertiende. Niet alleen het lichaam, ook het gezicht verandert. Wie een foto van een paar maanden eerder bekijkt gelooft zijn ogen niet.
In deze periode worden kinderen ook geslachtsrijp. Bij meisje begint de eerste menstruatie, vanaf dat moment zijn zij lichamelijk klaar om kinderen te krijgen. Jongens krijgen hun eerste zaadlozing. Dat gebeurt meestal s’nachts, tijdens een droom. Een jongen is dan in staat om een kind te verwekken.
Veranderingen in iemands uiterlijk werken door op het gevoel. En hoe iemand zich voelt, straalt af op het uiterlijk. Dit geldt voor volwassenen en evengoed voor pubers.
Het is dan ook begrijpelijk dat pubers met al die lichamelijke veranderingen in een dergelijk korte tijd, het gevoel van zekerheid een tijdje kwijt kunnen zijn. Het vertrouwde beeld wat ze van zichzelf hadden wordt behoorlijk op zijn kop gezet.
´Ouders, maar ook kinderen zelf, realiseren zich niet dat de hersenen van kinderen pas rond het 24e levensjaar volledig ontwikkeld zijn. Vaak zijn pubers lichamelijk al volgroeid en dat wekt de suggestie dat dit voor hersenen ook zou gelden.’
Puberteitsfases
De puberteit kent 4 fases met kenmerkende uitingsvormen. Het kan helpen te begrijpen waarom een kind bepaald puberaal gedrag vertoont en hoe u hierop kunt reageren. De leeftijden zijn indicaties.
- De vroege puberteit (10-14 jaar.)
De invloed van hormonen op kinderen is groot. De veranderingen door de puberteit worden zichtbaar. Uw kind wordt zich bewust van het feit dat het op een aantal vlakken anders is dan u zelf bent. Hij of zij zal deze verschillen extra gaan benadrukken. Dit kan gepaard gaan met een uitgesproken kledingstijl of muziekkeuze.
- Experimenteren (14-16 jaar)
Centraal staat de behoefte aan afstand. Als ouder is het belangrijk om de afstand die uw kind vraagt te respecteren, tegelijktijd moet u ook duidelijke grenzen aangeven. De pubers identificeren zich in de deze fase meer met hun vrienden dan met hun ouders. Ze experimenteren en zoeken grenzen op.
- Toenadering (16-18 jaar
Na het benadrukken van de verschillen tussen ouder en kind domineert nu de angst bij het kind van het volledig loslaten. Dit maakt dat uw kind weer meer toenadering zoekt. Na een onrustige periode keert de situatie langzaam weer terug naar normale proporties en vertoont uw kind meer volwassen gedrag, dat hij of zij nog niet eerder heeft vertoond.
- Versteviging ( 18-24 jaar)
Tenslotte komt de fase van versteviging en krijgt uw kind een eigen identiteit.Hierover meer in het volgende hoofdstuk.
Identiteit
Pubers moeten op zoek naar zichzelf, naar een eigen identiteit: op zoek naar wie ben ik? Hun eigen kwaliteiten leren kennen en daar verder vorm aan geven. Dit vraagt van ouders en pubers een andere manier van met elkaar omgaan.
Identiteit bestaat uit verschillende gebieden:
- Sociale identiteit; hoe zien andere mij en hoe wil ik dat andere mij zien. De puber vormt zich door vriendjes en vriendinnetjes een beeld van de betekenis die hij of zij voor anderen heeft en hoe hij/zij wordt ervaren. Ze wil in de groep geaccepteerd worden, dus wil voldoen aan de groepsnorm.
- Psychologische identiteit: wat vind ik van mijzelf en hoe zou ik willen zijn? De psychologische identiteit is veelomvattend: hoe men zich sexueel ervaart bv. Homo of hetero, Van welke cultuur ben je lid: waar kom je vandaan of wordt je geacht je zo te gedragen. Hoe ervaart men zichzelf qua intellect en tot welke religie (geloof) of spirituele stroming zich rekent.
Het zoeken naar eigen identiteit betekend dat je experimenteert met gedrag, wat kan leiden tot conflicten met ouders. Wanneer je als puber wil onderscheiden van je ouder, het anders wil doen dan je ouders het doen.
Pubers staan voor de taak hun identiteit op verschillende terreinen te ontwikkelen.
- Thuis, waar het erom gaat een andere gelijkwaardiger relatie met de ouders op te bouwen.Het lijkt dat de relatie met ouders minder belangrijk is, maar pubers hebben hun ouders op een andere manier nodig.
- Op school, waar de basis ligt voor de maatschappelijke carrière.
- In de omgang met leeftijdsgenoten, om langdurig en bevredigende relaties te kunnen onderhouden.
Gevoelens van onzekerheid
Alle veranderingen die met pubers gebeuren maken hun onzeker.
Nu zullen er genoeg ouders zijn die denken: onzeker? Een puber onzeker; nou nee. Van die grote monden, van die fel gestifte lippen en kijk eens hoe uitdagend ze erbij lopen. Pubers doen toch zeker vooral hun best om op te vallen?
Toch is dit niet zo. Pubers staan te schudden op hun grondvesten. En al dat lawaai, die herrie uit de stereo, het gejoel bij het minste geringste en vooral in groepsverband, is vooral om gevoelens van onzekerheid te verbergen. Bovendien zijn er ook veel pubers die juist stil en verlegen zijn. En weer anderen die nergens last van lijken te hebben.
Het uiterlijk als visitekaartje
Pubers zijn ervan overtuigd dat iedereen steeds op hun let en hun optreden beoordeelt. En omdat pubers in die veronderstelling leven, besteden ze veel aandacht aan hun uiterlijk. Dan voelen ze zich minder kwetsbaar.
Pubers kunnen zich in de ogen van hun ouders vreselijk uitdossen en daarin verschillen van mening. Het mag dan wel niet jou smaak zijn, je kunt toch ook genieten van het feit dat je kind zo duidelijk bezig is zich daarin te ontwikkelen. Dat maakt het makkelijker om “mooi” te roepen. Want dat willen pubers toch het liefst van hun ouders horen.
Een eigen wereld
Pubers houden zich heel sterk met hun eigen omgeving bezig. Ze zijn zo gericht op het vinden van een houding dat ze er vaak niet aan toe komen om ook nog rekening te houden met de wensen van een ander. Ze leven min of meer in een eigen wereld. Een wereld, waarin ze hun eigen mogelijkheden nogal eens overschatten en waarin idealen bereikbaar lijken. Vandaaruit gaan ze pittige discussies aan met volwassenen. Die hebben op grond van hun ervaringen bescheidener ideeën over wat in de wereld haalbaar is en opvattingen die in de ogen van een puber dan ook vaak maar “stom’, ‘ouderwets’ of ‘belachelijk’ zijn. Denk als ouder maar eens terug aan je eigen puberteit.
De vergeetachtigheid van een puber
Ook het uitvoeren van de dagelijkse taken komt in deze periode vaak in het gedrang. Ouders moeten alles honderd keer zeggen en nog gebeurt het niet. Pubers blinken uit in het vergeten wat je van ze vraagt. En niet alleen daarin. De meest vanzelfsprekende huisregels lijken niet meer tot ze door te dringen.
En dat is ook zo!
Kinderen die hevig in de puberteit zijn, leven van minuut tot minuut. De relatie met het eigen of het andere geslacht bepaalt voortdurend hun gedachten. Hun idee van tijd is daardoor ook heel anders. Hun geheugen is vooral gericht op het onthouden van hoe belangrijke anderen (leeftijdsgenoten) naar hun kijken en wat ze tegen hem zeggen.
Er zit niets anders op dan te blijven herhalen waaraan gedacht moet worden: de fiets binnen zetten, je schooltas opruimen, je kleren in de was gooien etc.
Regels en grenzen
Het is voor ouders ook zoek naar hoe maak van afspraken over huisregels. Hoe laat kom je thuis, hoeveel zakgeld krijg je, afspraken over huiswerk maken.
Het stellen van grenzen door de ouders gaat nogal eens met ruzies en conflicten gepaard.
Een puber laat zich nu eenmaal geen regels meer voorschrijven waarvan hij of zij de redelijkheid niet inziet.
Ruzie over grenzen heeft vaak te maken met de manier waarop ouders die grens aangeven of uitleggen.
Je kunt je kind uitleggen dat er niet meer zakgeld kan zijn, omdat de financiën dat niet toelaten of dat 3 keer in de week zo laat thuis zijn ten koste gaat van school.
Over het algemeen geldt voor de puberteit: stel grenzen, maar wees er zuinig mee. Het kan de overgang van opvoeder naar adviseur gemakkelijker maken en het geeft de puber meer kans om van eigen ervaringen te leren.
Daarbij komt dat iedere puber verschillend is en het ene kind heeft meer structuur en grenzen nodig als de ander.
Ouders kunnen zich het best afvragen welke grenzen zij zo belangrijk vinden dat het een ruzie waard is. Wat vind je als ouder belangrijk om je puber mee te geven of waarin heeft hij begrenzing nodig.. Het gaat erom dat ouders geloofwaardig zijn en reageren als er aan hun principes wordt gemorreld. Zo leert een puber om andermans grenzen te respecteren.
Opvoeden in de puberteit
Al hebben ouders al veel ervaring met opvoeden voordat de puberteit begint, toch vinden ze het opvoeden van een kind in de puberteit vaak anders en moeilijk.
Om die periode gemakkelijker door te komen – en dat geldt ook voor de puber - is het belangrijk dat ouders proberen de grote lijn in de gaten te houden.
- Serieus nemen van wensen, gevoelens en ideeën van zichzelf en van de puber, hoe lastig dat in de ogen van ouders ook kan zijn. Daardoor krijgt je puber meer zelfrespect en blijft hij het contact met zijn ouders op prijs stellen. Het betekend overigens niet dat ouders ook altijd het gedrag van je puber moet goedkeuren.
- Vasthouden aan de normen en waarden die ouders hun kinderen willen meegeven, hoe onzinnig die ook volgens hun puber mogen zijn.
Ouders die duidelijk maken waar ze voor staan, komen uiteindelijk als betrouwbaar uit de bus.
- Het leiding geven wat tot nu toe bij het opvoeden hoorde, langzaam maar zeker afbouwen, zodat een puber steeds meer zelf verantwoordelijk wordt voor zijn beslissingen en de gevolgen daarvan. Onderhandelen over regels en grenzen is daarbij een hulpmiddel
Genieten
Over veel experimenteergedrag van pubers hebben ouders zorgen. Maar er zijn genoeg manieren waarop zij de wereld verkennen, waar ouders van kunnen genieten.
De kleren die ze aantrekken om er op hun best uit te zien, de kapsels die ze kiezen, de talloze variaties waarmee ze zich opmaken.
Je puber zo te zien stralen, is toch uniek. Het zijn beelden om vast te houden en je later weer te herinneren. Ze zullen er aan bijdragen dat je, als je kind eenmaal volwassen is, toch met veel plezier op deze periode terugkijkt.
Literatuurtips:
- Praten met je puber Annette Heffels
- Ik heb ook wat te vertellen! Martine F. Delfos
Communiceren met pubers en adolescenten
- Wat nou.. Pubers? NIZW
Voor ouders die willen opvoeden en loslaten.
- Kan ik ook van mijn kind scheiden? Mirjam SchottelIndreier
De strijd tussen ouder en puber.
- Opvoeden Geniet ervan Emmeliek Boost·
van baby tot en met puber, de meestgestelde vragen aan de Opvoeddesk
|
